افغانستان ۲۰۲۵؛ نیمی از جمعیت در آستانه بقا

هشدار صلیب سرخ از درهم‌تنیدگی بحران‌های اقتصادی، اقلیمی و انسانی

کمیته بین‌المللی صلیب سرخ (CICR) تصویر نگران‌کننده‌ای از وضعیت افغانستان ارائه می‌کند: در سال ۲۰۲۵، حدود ۲۲.۹ میلیون افغان—نزدیک به نیمی از جمعیت کشور—نیازمند کمک‌های بشردوستانه بوده‌اند. این رقم نشان می‌دهد که افغانستان دیگر با یک بحران مقطعی روبه‌رو نیست، بلکه وارد مرحله‌ای از بحران ساختاری و پایدار شده است؛ بحرانی که در آن فروپاشی اقتصادی، شوک‌های اقلیمی، تضعیف خدمات عمومی و کاهش کمک‌های بین‌المللی به‌طور هم‌زمان زندگی مردم را تحت فشار قرار داده‌اند.

آسیب‌پذیرترین‌ها در خط مقدم بحران

در گزارش صلیب سرخ که روز دوشنبه ۱ جدی منتشر شد، تأکید شده است که پیامدهای این وضعیت بیش از همه دامنگیر گروه‌های آسیب‌پذیر است:
کودکان دچار سوءتغذیه، سالمندان، افراد دارای معلولیت، خانواده‌های دارای سرپرست زن و کارگران روزمزد.

این نهاد هشدار می‌دهد که با کاهش توان تاب‌آوری خانواده‌ها و فرسایش یا نبود ساختارهای حمایتی، این گروه‌ها در وضعیت نامطمئن و شکننده‌ای قرار گرفته‌اند؛ وضعیتی که خطر سقوط دائمی به فقر شدید را به‌طور جدی افزایش می‌دهد.

بازگشت گسترده مهاجران؛ فشار مضاعف بر ولایت‌های مرزی

صلیب سرخ یکی از عوامل تشدیدکننده بحران در سال ۲۰۲۵ را بازگشت میلیون‌ها افغان از ایران و پاکستان می‌داند. به گفته این نهاد، این جابه‌جایی‌های گسترده فشار سنگینی بر زیرساخت‌هایی وارد کرده که پیشاپیش نیز ضعیف بوده‌اند، به‌ویژه در ولایت‌های مرزی.
خدمات صحی، دسترسی به آب آشامیدنی، کمک‌های غذایی و حمایت‌های اجتماعی، توان پاسخ‌گویی به افزایش ناگهانی نیازها را ندارند و مناطق بازگشت مهاجران را به کانون‌های جدید آسیب‌پذیری انسانی بدل کرده‌اند.

رشد اقتصادی بدون بهبود زندگی مردم

ارزیابی‌های اقتصادی بین‌المللی تصویری دوگانه از وضعیت افغانستان ارائه می‌دهند. بانک جهانی از وجود رشد اقتصادی محدود در سال ۲۰۲۵ سخن می‌گوید، اما هم‌زمان تصریح می‌کند که این رشد نتوانسته از آسیب‌پذیری گسترده مردم در تأمین معیشت بکاهد.
این رشد بیشتر جنبه آماری دارد و هنوز به افزایش واقعی قدرت خرید یا ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار منجر نشده است. شکاف میان شاخص‌های کلان اقتصادی و واقعیت زندگی روزمره شهروندان همچنان عمیق باقی مانده است.

ناامنی غذایی؛ بحران خاموش زمستان

در همین حال، برنامه جهانی غذا نسبت به گسترش ناامنی غذایی هشدار داده است؛ بحرانی که با کاهش قدرت خرید، افت کمک‌های بشردوستانه، خشکسالی و موج بازگشت‌کنندگان تشدید شده است.
با نزدیک شدن فصل زمستان، این عوامل به‌طور هم‌زمان توان خانواده‌ها برای تأمین نیازهای اولیه را کاهش داده و وابستگی آن‌ها به کمک‌های اضطراری را افزایش داده است.

تحلیل همدم نیوز؛ بحران انسانی بدون افق سیاسی

از نگاه همدم نیوز، مجموع این داده‌ها نشان می‌دهد که بحران افغانستان دیگر صرفاً یک مسئله بشردوستانه نیست، بلکه به یک بحران سیستماتیک بدل شده است که بدون راه‌حل‌های سیاسی، اقتصادی و منطقه‌ای پایدار، قابل مدیریت نخواهد بود.
کاهش توجه جامعه جهانی، خستگی کمک‌دهندگان و نبود چشم‌انداز روشن برای بازسازی نهادهای عمومی، به عادی‌سازی رنج مردم انجامیده است؛ وضعیتی که در آن بحران کمتر دیده می‌شود، اما عمیق‌تر ریشه می‌دواند.

بدون سرمایه‌گذاری جدی بر تاب‌آوری اجتماعی، معیشت پایدار و تقویت خدمات پایه، کمک‌های بشردوستانه تنها می‌توانند زمان بخرند، نه آینده بسازند. افغانستانِ ۲۰۲۵ بیش از هر زمان دیگر به رویکردی فراتر از کمک‌های فوری نیاز دارد؛ رویکردی که کرامت انسانی و حق زیستن شایسته را در مرکز تصمیم‌گیری‌های ملی و بین‌المللی قرار دهد