ترامپ، ونزوئلا و درسهای افغانستان
نگاهی انتقادی به سیاست آمریکا
نویسنده: فرزانه محمدی، سردبیر همدم نیوز
در آخرین کنفرانس خبری، دونالد ترامپ، رئیسجمهور سابق آمریکا، خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان را «شرمآور» خواند و با افتخار به بازسازی ارتش آمریکا اشاره کرد و عملیات اخیر در ونزوئلا را به عنوان یک موفقیت نظامی نشان داد. اما بررسی دقیق نشان میدهد که نگاه او به قدرت و موفقیت کاملاً نظامی و یکجانبه است و با قوانین بینالملل و واقعیتهای تاریخی مطابقت ندارد.
۱. افغانستان: اشغال طولانی اما بدون دستاورد واقعی
از سال ۲۰۰۱، آمریکا بیش از ۲۰ سال در افغانستان حضور نظامی داشت و میلیاردها دلار هزینه کرد.
• بخش زیادی از این حضور برای منافع خود آمریکا و اهداف اقتصادی و ژئوپلیتیک بوده است، از جمله کنترل منابع و مسیرهای تجاری.
• مردم افغانستان در این مدت هیچ دستاورد واقعی از این حضور طولانی نداشتند: ثبات سیاسی، توسعه اقتصادی و خدمات اجتماعی تقریباً برقرار نشدند.
• بنابراین، شکست واقعی آمریکا نه خروج نیروها، بلکه ۲۰ سال مداخله ناکارآمد و پرهزینه بود که کشور را ضعیف و آسیبپذیر کرد.
ادعای ترامپ که خروج نیروها «شرمآور» بوده، در واقع توجه را از مسئولیتهای اصلی واشنگتن منحرف میکند.
۲. ونزوئلا: عملیات نظامی و نقض حاکمیت
عملیات «عزم مطلق» که منجر به بازداشت نیکولاس مادورو شد، نمونه دیگری از سیاست استفاده از زور برای اهداف کوتاهمدت است.
تحلیل استراتژیک
• این عملیات ترکیبی بود از ماهها کار اطلاعاتی، هماهنگی نیروهای هوایی، دریایی و زمینی و یک هدف خاص: بازداشت رئیسجمهور یک کشور دیگر.
• حتی اگر رسانههای غربی آن را موفقیت نشان دهند، این اقدام نقض حاکمیت ملی و قوانین بینالملل است، صرفنظر از نظر سیاسی یا اخلاقی درباره مادورو.
پیامدهای بینالمللی
• اعتماد جهانی به آمریکا به عنوان مدافع قانون بینالملل کاهش مییابد.
• کشورها ممکن است این رفتار را به عنوان نمونهای از زورگویی و اعمال قدرت یکجانبه دنبال کنند.
• این اقدامات به ضعف نهادهای بینالمللی و تضعیف دیپلماسی منجر میشود، زیرا هر کشوری ممکن است احساس کند قوانین جهانی برای همه یکسان اجرا نمیشوند.
۳. سیاست دوگانه غرب
کشورهای غربی، از جمله فرانسه، در چنین ماجراهایی اغلب دوگانه عمل میکنند:
وقتی منافعشان در خطر است، از قوانین بینالملل و حقوق بشر دفاع میکنند.
وقتی عملیات مستقیم یا مخفی متحدانشان است، آن قوانین را نادیده میگیرند.
این نشان میدهد که نقض حاکمیت و زورگویی قابل توجیه نیست، حتی اگر فرد هدف رئیسجمهور باشد یا به نظر برخی «خوب» یا «بد» باشد.
۴. پیامدها و درسها
قدرت نظامی جایگزین مشروعیت بینالمللی نیست.
احترام به حاکمیت ملی ضروری است تا اعتماد جهانی و ثبات منطقهای حفظ شود.
عملیاتهای کوتاهمدت و نمایشی، مانند ونزوئلا، اثر استراتژیک کمی دارند اما شهرت و اعتبار آمریکا و متحدانش را کاهش میدهند.
برای داشتن نفوذ جهانی قابل اعتماد، شفافیت، مسئولیت و احترام به قوانین بینالملل باید اولویت باشد.
۵. جمعبندی
نگاه ترامپ به افغانستان و افتخار او به عملیات ونزوئلا نشان میدهد که تمرکز اصلی آمریکا روی نمایش قدرت و عملیات نظامی است، نه رعایت قوانین و اخلاق جهانی.
حتی عملیاتهای دقیق و موفق، اگر قانون بینالملل و حقوق بشر را رعایت نکنند، پیروزی واقعی محسوب نمیشوند.
برای حفظ اعتبار جهانی، احترام به حقوق بشر و قوانین بینالملل باید بدون استثناء رعایت شود، فارغ از اینکه فرد هدف رئیسجمهور است یا شهروند عادی، خوب است یا بد.
