تهران: مهاجران افغان از طرح بازگشت داوطلبانه خاوران استفاده کنند
ایران: مهاجران افغان فاقد مدرک از طرح بازگشت داوطلبانهٔ مرکز خاوران استفاده کنند
وحید گلیکانی، مدیرکل امور اتباع و مهاجرین خارجی استانداری تهران، در حاشیهٔ بازدید از مرکز بازگشت خاوران در شرق پایتخت ایران، از تمام شهروندان افغانستانی فاقد مدرک اقامتی معتبر خواست تا با استفاده از فرآیند «خودمعرف»، برای بازگشت داوطلبانه به کشورشان اقدام نمایند.
وی تأکید کرد که خدمات و تسهیلات لازم برای انجام مراحل اداری و هماهنگیهای اعزام در این مرکز فراهم شده است.
سازوکار مراجعه
بر اساس اطلاعیههای رسمی، متقاضیان بازگشت میتوانند بهصورت انفرادی یا خانوادگی مراجعه کرده و فرآیند ثبت اطلاعات خود را آغاز کنند.
با این حال، مسئولان تأکید کردهاند که پذیرش در مرکز خاوران در برخی موارد نیازمند اخذ برگهٔ نوبت قبلی از دفاتر کفالت است تا از ازدحام جلوگیری شده و اصالت مدارک در سامانه به ثبت برسد.
مرکز خاوران یکی از اصلیترین نقاط لوجستیکی برای ثبتنام، بررسی مدارک و سازماندهی انتقال مهاجران به شمار میرود.
تفاوت «خودمعرف» با اخراج
اصطلاح «خودمعرف» در این چارچوب معنای مشخصی دارد: فرد پیش از آنکه در جریان بازداشت یا شناسایی قرار گیرد، خود به مراجع مربوطه مراجعه و برای خروج اقدام میکند.
تفاوت این مسیر با اخراج قضایی، هم در روند اداری است و هم در پیامدهای بعدی آن برای امکان بازگشت قانونی — نکتهای که در تصمیمگیری بسیاری از خانوادهها نقش تعیینکننده دارد.
زمینهٔ سیاستگذاری
ارائهٔ تسهیلات برای بازگشت داوطلبانه در حالی صورت میگیرد که ایران در ماههای اخیر سیاستهای سختگیرانهتری را در قبال حضور اتباع غیرمجاز به اجرا گذاشته است.
مقامات ایرانی هدف از فعالسازی مراکزی مانند خاوران را کاهش دشواریهای اداری و تسهیل خروج محترمانهٔ مهاجران عنوان میکنند.
از منظر مدیریت مهاجرت، این رویکرد جایگزینی ابزارهای انگیزشی بهجای برخوردهای مستقیم انتظامی است — روشی که هزینهٔ اداری، حقوقی و سیاسی خروج را برای کشور میزبان کاهش میدهد.
آنچه کارشناسان میگویند
با این حال، کارشناسان مسائل مهاجرت معتقدند که پایداری روند بازگشت داوطلبانه مستلزم بهبود شرایط اقتصادی و اجتماعی در داخل افغانستان است.
کشوری که در حال حاضر با چالشهای گسترده — از جمله محدودیتهای کاری و محرومیتهای آموزشی در مکاتب و دانشگاهها — مواجه بوده و ظرفیتهای پذیرش اقتصادی آن محدود است.
تحلیل همدمنیوز
تأکید مقامات استانداری تهران بر طرح بازگشت داوطلبانه از طریق مرکز خاوران، نشاندهندهٔ تغییر در تاکتیکهای اداری ایران برای مدیریت و کاهش جمعیت مهاجران فاقد مدرک است.
ایجاد فرآیندهای «خودمعرف» تلاشی است برای جایگزین کردن ابزارهای انگیزشی و اداری بهجای برخوردهای مستقیم انتظامی، تا هزینههای اداری و حقوقی روند خروج کاهش یابد.
با این وجود، پایداری چنین طرحهایی ارتباط مستقیمی با واقعیتهای میدانی در افغانستان دارد. تا زمانی که زمینههای شغلی، استانداردهای اولیهٔ زندگی و فرصتهای آموزشی فراهم نگردد، بازگشتهای داوطلبانه ممکن است با چالش ناپایداری مواجه شده و به چرخهٔ مهاجرت مجدد منجر شود.
به بیان دیگر، بازگشتی که با فرصت همراه نباشد، معمولاً بازگشت نهایی نیست — بلکه توقفی کوتاه پیش از سفری تازه است.
مطالب مرتبط
نظرها
هنوز نظری ثبت نشده. اولین نفر باشید.