پنج سال پس از خروج از افغانستان؛ متهم شدن دولت ترامپ به پشت کردن به همکاران افغان آمریکا

هم‌زمان با پنجمین سالگرد خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان، «پروژه بین‌المللی کمک به پناهندگان» (IRAP) در گزارشی تند، دولت دونالد ترامپ را به نقض صریح تعهدات واشنگتن و پشت کردن به همکاران افغان نیروهای آمریکایی متهم کرد.

بلاتکلیفی هزاران متقاضی SIV

بر اساس این گزارش که در ۱۱ اگست به نشر رسیده، گسترش ممنوعیت‌های مسافرتی و توقف صدور برخی ویزاهای مهاجرتی از اواخر سال ۲۰۲۵، هزاران افغان — از جمله متقاضیان ویزای ویژه مهاجرتی (SIV) — را در کشورهای ثالث و در بلاتکلیفی مطلق سرگردان ساخته است.

برنامهٔ SIV از این جهت اهمیت خاص دارد که یک مسیر مهاجرتی معمول نیست؛ بلکه سازوکاری است که آمریکا آن را برای افرادی طراحی کرده که به‌عنوان مترجم، راننده، کارمند محلی یا همکار نهادهای آمریکایی خدمت کرده‌اند — یعنی کسانی که همکاری‌شان با واشنگتن، خود منشأ خطر برای آنان است.

آماری که ابعاد بحران را نشان می‌دهد

آمار ارائه‌شده از سوی این نهاد مدافع حقوق پناهندگان، ابعاد تازه‌ای از این بحران را برملا می‌سازد: در طول سال مالی جاری، تنها سه پناهجوی افغان توانسته‌اند فرایند اسکان مجدد را در ایالات متحده طی کنند.

این رقم را باید در مقیاس درست خواند: در برابر هزاران پروندهٔ در جریان و در حالی که برنامهٔ SIV سال‌ها با هزاران پذیرش سالانه فعالیت می‌کرد، رقم سه نفر عملاً به معنای توقف کامل این مسیر است، نه کندی آن.

خطر اخراج در داخل آمریکا

چالش‌های پیش‌روی افغان‌ها تنها به خارج از مرزهای آمریکا محدود نمی‌شود.

بر اساس گزارش IRAP، شماری از افغان‌های ساکن ایالات متحده نیز اکنون با خطرات جدی نظیر بازداشت، صادر شدن حکم اخراج و حتی احتمال لغو وضعیت اقامتی و پناهندگی خود مواجه شده‌اند.

این بخش از گزارش، ابعاد پرونده را دوچندان می‌سازد: کسانی که پیش‌تر موفق به ورود شده بودند نیز اکنون در وضعیتی نامطمئن قرار گرفته‌اند.

نقض تعهدات و درخواست از کنگره

نهاد IRAP این رویکرد سخت‌گیرانه را نادیده گرفتن تعهدات اخلاقی آمریکا در قبال کسانی دانسته است که طی دو دهه حضور نظامی این کشور در افغانستان، جان خود و خانواده‌هایشان را به خطر انداختند.

این نهاد با هشدار نسبت به خطرات جانی متوجه این افراد، از کنگره ایالات متحده خواسته است تا برای حفظ جان همکاران سابق افغان، اتخاذ تدابیر حمایتی و لغو دستورات اجرایی محدودکننده فوراً وارد عمل شود.

خطاب قرار دادن کنگره — و نه قوهٔ مجریه — انتخابی حساب‌شده است: در نظام آمریکا، بخشی از سازوکارهای مهاجرتی از طریق قانون‌گذاری تعیین می‌شود و می‌تواند در برابر تصمیم‌های اجرایی مقاومت کند.

نگاه و زمینه همدم

پرونده همکاران افغان آمریکا از این جهت متفاوت از سایر پرونده‌های پناهندگی است که مبنای آن، یک تعهد صریح و اعلام‌شده بوده است — نه صرفاً یک تقاضای حمایت.

افرادی که در این فهرست قرار دارند، بر مبنای وعده‌ای عمل کردند که به آنان داده شده بود. پنج سال پس از خروج، این پرسش همچنان باقی است که آیا آن وعده‌ها بخشی از عملیات خروج بودند، یا تعهدی که پس از آن نیز اعتبار داشت.