پنجشیر میان انکار مقاومت مسلّحانه و بهره‌برداری از معادن؛ روایت متناقض والی طالبان

والی طالبان در ولایت پنجشیر در مصاحبه‌ای تازه، حضور نیروهای جبهات مخالف مسلّح در این ولایت را به‌طور کامل رد کرد.

محمدآغا حکیم ادعا کرد که تمامی کوه‌ها و دره‌های پنجشیر زیر پوشش یک «جال امنیتی» قرار دارد و هیچ فرد مخالفی در جغرافیای این ولایت حضور ندارد.

ادعای فیلم‌برداری در خاک تاجیکستان

او مدعی شد که مخالفان با حضور در مناطق کوهستانی کشورهای همجوار — از جمله شهر کولاب در تاجیکستان — اقدام به ضبط ویدیو کرده و مدعی حضور در پنجشیر می‌شوند.

این ادعا از نظر تحلیلی قابل توجه است: پذیرش آن به معنای انکار کامل حضور میدانی مخالفان است، اما در عین حال به‌طور ضمنی اذعان می‌کند که تصاویری منتشر می‌شود که نیازمند توضیح است.

والی طالبان با امن‌ترین خواندن پنجشیر بر اساس ارزیابی‌های وزارت داخله این گروه، وقوع هرگونه رویداد امنیتی را تکذیب کرد.

تناقض با گزارش‌های میدانی

این ادعاها در حالی مطرح می‌شود که گزارش‌های میدانی از تشدید تحرکات نظامی مخالفان طالبان در شمال کشور حاکی است.

در هفته‌های اخیر، مخالفان موفق شدند مقر یک ولسوالی را به‌طور موقت تصرف کرده و از پیشروی در نقاط دیگر خبر دهند.

فاصلهٔ میان این دو روایت — «امن‌ترین ولایت» از یک سو و تصرف موقت مرکز یک ولسوالی از سوی دیگر — هستهٔ اصلی این پرونده است. در نبود دسترسی رسانه‌های مستقل به میدان، راستی‌آزمایی هیچ‌یک از دو روایت به‌طور کامل ممکن نیست.

ادعای توسعه و پروژه‌های عمرانی

والی طالبان بخش دیگری از سخنان خود را به تشریح برنامه‌های عمرانی و اقتصادی اختصاص داد.

وی با انتقاد از حکومت‌های گذشته ادعا کرد که پنجشیر در گذشته به‌صورت «محصور» نگه داشته شده بود، اما طالبان با احداث و بازسازی راه‌های مواصلاتی، این ولایت را به نورستان، بدخشان و بغلان وصل کرده است.

او همچنین از جریان داشتن ۲۰۰ تا ۳۰۰ پروژه عمرانی و اشتغال هزاران تن از باشندگان محل خبر داد.

نکتهٔ قابل توجه در این بخش، پیوند میان توسعهٔ راه و کنترول امنیتی است. احداث راه‌های مواصلاتی در مناطق کوهستانی، علاوه بر کارکرد اقتصادی، دسترسی نیروهای امنیتی به مناطق دورافتاده را نیز آسان‌تر می‌سازد.

معادن زمرد؛ ۵۰۰ تا ۷۰۰ معدن فعال

بخش دیگری از سخنان این مقام طالبان به معادن زمرد و سنگ‌های قیمتی پنجشیر اختصاص داشت.

او اعلام کرد که از میان حدود دو هزار معدن کشف‌شده، بین ۵۰۰ تا ۷۰۰ معدن تحت نظارت کامل و بدون حضور خارجی‌ها در حال استخراج است و قاچاق منابع معدنی «۱۰۰ درصد» متوقف شده است.

ادعای توقف صددرصدی قاچاق، از نظر روش‌شناختی قابل بررسی نیست: سنجش دقیق میزان قاچاق در هر بخش، ذاتاً دشوار است و اعلام رقم مطلق در چنین حوزه‌ای، معمولاً بیش از آنکه یافتهٔ آماری باشد، ادعایی سیاسی به شمار می‌رود.

دعوت به مبارزه بین‌المللی

محمدآغا حکیم در بخش پایانی مصاحبهٔ خود، از مسلمانان جهان خواست برای «رهایی از اشغال بیگانگان» و کسب استقلال دست به مبارزه بزنند.

ادعای طالبان درباره آزادی و مبارزه با اشغال در حالی صورت می‌گیرد که این گروه طی سال‌های گذشته سخت‌ترین محدودیت‌های اجتماعی و آموزشی را بر شهروندان افغانستان، به‌ویژه زنان و دختران، وضع کرده است.

هم‌زمان، رهبری این گروه تمامی درخواست‌های جامعه جهانی برای تشکیل حکومت فراگیر، رعایت حقوق بشر و آغاز مذاکره با جریان‌های سیاسی و مخالفان را نادیده گرفته است.

نگاه و زمینه همدم

آنچه این مصاحبه را قابل تأمل می‌سازد، ترکیب سه پیام در یک گفتار است: انکار کامل تهدید امنیتی، اعلام موفقیت اقتصادی و فراخوان ایدئولوژیک.

هر یک از این سه، مخاطب متفاوتی دارد — و همین تنوع مخاطب، خود نشانه‌ای از پیچیدگی موقعیتی است که این روایت می‌کوشد به آن پاسخ دهد.