تحلیل مقایسه‌ای: ثبات پولی در برابر انزوای ساختاری؛ دو روی سکه‌ی کمک‌های جهانی به افغانستان

اظهارات اخیر جورجت گانیون، سرپرست یوناما، مبنی بر ورود ۱۶ میلیارد دالر کمک بین‌المللی به افغانستان پس از سال ۲۰۲۱، واقعیت جدیدی را از اقتصاد کشور تعویض می‌کند. این رقم که میانگین سالانه ۳.۲ میلیارد دالر را نشان می‌دهد، تفاوت فاحشی با کمک‌های دوران جمهوریت (۴ تا ۵ میلیارد دالر در سال) ندارد. اما تفاوت اصلی در ماهیت این پول‌هاست؛ در گذشته کمک‌ها صرف زیربناها، برنامه‌های انکشافی و بودجه‌ی دولت برای ارتقای نهادهایی چون دانشگاه‌ها می‌شد، در حالی که امروز این پول‌ها به صورت کمک‌های کاملاً بشردوستانه و خارج از بودجه‌ی حکومتی، صرفاً برای تأمین بقای بیولوژیکی جامعه و جلوگیری از قحطی به مصرف می‌رسد.

این حجم از کمک‌ها، به دلیل بن‌بست‌های سیاسی، توانایی حل ریشه‌ای بحران را ندارد. بر اساس آمار خانم گانیون، بازگشت حدود شش میلیون پناهجو در دو سال اخیر و حضور جمعیت ۶۳ درصدی جوانان زیر ۲۴ سال، فشار شدیدی بر این اقتصاد تزریقی وارد کرده است؛ به‌طوری‌که هنوز دو سوم مردم با ناامنی شدید غذایی مواجه‌اند. اگرچه سازمان ملل پیشرفت‌ها در بخش خصوصی و محو مواد مخدر را تایید می‌کند، اما گانیون صراحتاً اشاره دارد که در دوسیه‌های کلیدی مانند تشکیل حکومت فراگیر، پایبندی به عفو عمومی و بازگشایی مکاتب و دانشگاه‌ها به روی دختران، هیچ پیشرفتی حاصل نشده است. این تضاد نشان می‌دهد که افغانستان در یک تعادل شکننده قرار دارد؛ کشوری که با میلیاردها دالر کمک از فروپاشی مطلق نجات یافته، اما به دلیل سیاست‌های حذفی، از توسعه و ثبات پایدار محروم مانده است.