شاخص جورجتاون؛ افغانستان بدترین کشور جهان برای زنان
شاخص دانشگاه جورجتاون؛ افغانستان بار دیگر در انتهای جدول جهانی وضعیت زنان قرار گرفت
مؤسسه «زنان، صلح و امنیت» دانشگاه جورجتاون آمریکا در تازهترین ارزیابی جهانی خود اعلام کرد که افغانستان نازلترین جایگاه را از نظر وضعیت زنان در میان کشورهای جهان به خود اختصاص داده است.
مبنای سنجش: ۱۳ شاخص در سه حوزه
این گزارش بر پایه ۱۳ شاخص در سه حوزه اصلی شامل «مشارکت و فرصتها»، «عدالت» و «امنیت» تنظیم شده و نشان میدهد که زنان افغان در مقایسه با سایر نقاط جهان با شدیدترین محدودیتها روبهرو هستند.
ساختار سهحوزهای این شاخص از این جهت اهمیت دارد که وضعیت زنان را صرفاً از منظر قانونی نمیسنجد؛ بلکه دسترسی عملی به فرصتها و احساس امنیت در زندگی روزمره را نیز در بر میگیرد. کشوری میتواند در سطح قوانین وضعیت بهتری داشته باشد اما در عمل، دسترسی محدود بماند — و برعکس.
در مقابل، دنمارک به عنوان بهترین کشور برای زنان شناخته شده و پس از آن ایسلند، ناروی، سویدن و فنلند در ردههای برتر جای گرفتهاند.
سه سال بدون تغییر در آخرین جایگاه
بر اساس گزارش دانشگاه جورجتاون، افغانستان از زمان آغاز انتشار این شاخص در سال ۲۰۱۷ همواره در میان بدترین کشورها بوده و از سال ۲۰۲۳ بدینسو بدون هیچ تغییری در آخرین جایگاه جدول تثبیت شده است.
تداوم سهسالهٔ این جایگاه، نکتهٔ محوری این گزارش است. نوسان در ردهبندیهای جهانی امری متداول است؛ اما ثبات کامل در آخرین جایگاه به این معناست که هیچیک از سیزده شاخص بهبود محسوسی نداشتهاند.
در پایین این جدول، کشورهایی مانند یمن، افریقای مرکزی، سوریه، سودان، هایتی و بروندی نیز قرار دارند که جنگهای مسلحانه، بیثباتی سیاسی و تبعیضهای قانونی، شرایط زندگی را برای زنان سخت ساخته است.
نکتهٔ قابل تأمل آن است که بیشتر این کشورها در وضعیت جنگ فعال یا فروپاشی نهادی قرار دارند. جایگاه افغانستان اما نه در نتیجهٔ هرجومرج، بلکه بر مبنای سیاستهای مدون و اعلامشده شکل گرفته است.
پیامدهای محدودیتها بر آموزش و کار
قرار گرفتن افغانستان در انتهای این ردهبندی در حالی است که بر اساس آمارها، بیش از ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار دختر نوجوان از ادامه تحصیل محروم ماندهاند.
پس از تسلط دوباره طالبان در سال ۲۰۲۱، بیش از ۲۰ فرمان محدودکننده علیه زنان صادر شده است. این فرمانها شامل منع آموزش بالاتر از صنف ششم، محدودیتهای شدید شغلی، ممنوعیت حضور در فضاهای عمومی مانند پارکها و آرایشگاهها و الزام به رعایت پوشش مد نظر طالبان بوده است.
تجمع این فرمانها اثری فراتر از مجموع اجزای آن دارد: زمانی که آموزش، کار و حضور در فضای عمومی همزمان محدود شوند، نتیجه صرفاً محدودیت در چند حوزه نیست، بلکه حذف تدریجی از عرصهٔ اجتماعی است.
افزایش ۴۰ درصدی خشونت
افزون بر محرومیتهای اجتماعی و اقتصادی، گزارش دفتر معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) که در نوامبر ۲۰۲۵ منتشر شد، نشان میدهد که میزان مواجهه زنان با خشونتهای ساختاری، روانی و سازمانیافته در دو سال گذشته ۴۰ درصد افزایش یافته است.
تحلیلگران تأکید میکنند که حذف سیستماتیک زنان از عرصه اجتماع، نهتنها آزادیهای فردی آنان را سلب کرده، بلکه میزان آسیبپذیریشان را در برابر خشونتهای خانوادگی و محیطی بهطور بیسابقهای افزایش داده است.
این پیوند، منطق روشنی دارد: خانهنشینی اجباری، دسترسی به شبکههای حمایتی بیرونی — از همکاران و معلمان تا نهادهای مدنی — را قطع میکند و فرد را در محیطی محصور میسازد که در صورت بروز خشونت، راه خروجی از آن وجود ندارد.
نگاه و زمینه همدم
آنچه این گزارش را از یک ردهبندی آماری متمایز میسازد، پیوند میان اعداد و زندگی روزمره است. رقم ۲.۲ میلیون دختر محروم از تحصیل، در بلندمدت به معنای نسلی است که بدون آموزش رسمی وارد بزرگسالی میشود — با پیامدهایی که به فرد محدود نمیماند و اقتصاد و صحت عمومی کشور را نیز در بر میگیرد.
مطالب مرتبط
نظرها
هنوز نظری ثبت نشده. اولین نفر باشید.