آینده مبهم پناهجویان افغان در سایه سخت‌گیرانه‌شدن سیاست‌های اروپا

سرمقاله همدم‌نیوز به قلم: فرزانه محمدی (مدیر مسئول)

پاریس — تصمیم اخیر دولت آلمان برای ازسرگیری اخراج برخی از اتباع افغانستان، نقطه‌عطفی جدی در سیاست‌های مهاجرتی اروپا به شمار می‌رود. صرف‌نظر از توجیهات امنیتی مطرح‌شده از سوی برلین، این اقدام نشان‌دهنده تغییری عمیق‌تر در فضای سیاسی اروپاست؛ فضایی که تحت تأثیر رشد روزافزون جریان‌های راست افراطی و گسترش موج ملی‌گرایی قرار گرفته است. نگرانی اصلی در این میان، خطر «عادی‌سازی» این رویکرد و احتمال گسترش دایره اخراج‌ها به بهانه‌ها و تعاریف تازه‌ی حقوقی در آینده است؛ امر که موجی از ترس و ناامنی روانی را میان مهاجرین ایجاد کرده است.

از منظر تحلیل سیاسی، باید واقع‌بینانه اذعان کرد که افغانستان و بحران‌های آن، اولویت و اهمیت گذشته خود را در دستور کار جامعه جهانی، به‌ویژه دولت‌های غربی، از دست داده است. با ظهور بحران‌های بین‌المللی تازه، توجه استراتژیک و بشردوستانه به افغانستان به حداقل رسیده است. در چنین شرایطی، حاشیه امن پناهجویان به شدت کاهش یافته و حتی داشتن منزلت پناهندگی نیز به تنهایی ضمانت مطلق در برابر فشارهای سیاسی داخلی کشورهای میزبان به شمار نمی‌رود.

در این وضعیت حساس، حفظ هوشیاری، رعایت دقیق قوانین و تطبیق با ضوابط و معیارهای جوامع میزبان از سوی مهاجرین بیش از هر زمان دیگری اهمیت می‌یابد. قانون‌مداری و مسئولیت‌پذیری فردی و اجتماعی، بهترین راهکار برای جلوگیری از ایجاد بهانه‌های قانونی یا تبلیغاتی به دست جریان‌های افراطی است. حفظ تعادل میان حق پناهندگی و الزامات امنیتی جوامع میزبان، چالش اصلی رویکردهای مهاجرتی در شرایط کنونی خواهد بود.