بحران بی‌صدا در بخش صحت افغانستان؛

جان باختن ۲۱۴ نفر در یک ماه بر اثر بیماری‌های ساری

کابل، افغانستان — گزارش تازه و تفصیلی سازمان بهداشت جهانی (WHO) از وخامت روزافزون بحران صحی در افغانستان پرده برمی‌دارد. بر اساس یافته‌های این نهاد، تنها در فاصله اواسط جوزا تا اواسط سرطان سال جاری، دست‌کم ۲۱۴ نفر بر اثر ابتلا به بیماری‌های گوناگون ساری و حاد در سراسر کشور جان باخته‌اند؛ آماری که نشان‌دهنده شکنندگی شدید سیستم درمانی و عدم دسترسی بخش وسیعی از مردم به خدمات اولیه صحی است.

سایه سنگین شیوع بیماری‌ها و تلفات انسانی

بر اساس این گزارش، عفونت‌های حاد تنفسی (ARI) همراه با سینه‌بغل، همچنان کشنده‌ترین عامل بیماری در کشور به شمار می‌رود. تنها در همین بازه زمانی یک‌ماهه، بیش از ۶۵ هزار مورد مبتلا به این بیماری ثبت شده که از این میان، ۱۶۸ نفر جان خود را از دست داده‌اند.

در کنار بیماری‌های تنفسی، شیوع سایر بیماری‌های خطرساز نیز موجی از نگرانی را میان آگاهان امور صحی ایجاد کرده است:

تب خون‌ریزی‌دهنده کنگو: ثبت ۴۸۳ مورد مشکوک و ۲۱ مورد مرگ. سازمان بهداشت جهانی ارتباط مستقیمی میان افزایش این بیماری و ایام عید قربان (افزایش تماس مردم با مواشی و ذبح غیراستاندارد) یافته است.

اسهال آبکی حاد (AWD): ابتلای بیش از ۱۸ هزار نفر و ثبت ۱۴ مورد مرگ تنها در ماه جون. شمار مبتلایان به این بیماری نسبت به ماه پیش از آن، افزایش نگران‌کننده ۳۳ درصدی داشته است.

سرخکان: ثبت بیش از ۲ هزار مورد مشکوک و ۱۱ مورد مرگ. آمار مبتلایان مشکوک نسبت به ماه قبل ۴.۱ درصد افزایش یافته که نشان‌دهنده ضعف در پوشش واکسیناسیون سراسری است.

کووید-۱۹ و تب دنگی: ثبت ۸۷ مورد تأییدشده کووید-۱۹ و ۲۵۵ مورد مشکوک به تب دنگی در ماه جون، بدون گزارش هیچ‌گونه مورد فوتی.

موج بازگشت مهاجرین و فشار مضاعف بر زیرساخت‌ها

بخش دیگری از این گزارش به وضعیت بحرانی بازگشت اجباری و داوطلبانه مهاجرین افغان از کشورهای همسایه (به‌ویژه پاکستان و ایران) اختصاص دارد. از آغاز سال جاری میلادی تا پایان ماه جون، بیش از ۹۰۵ هزار بازگشت‌کننده وارد خاک افغانستان شده‌اند.

تجمع ناگهانی و حجم بالای بازگشت‌کنندگان در نقاط مرزی، فشار بی‌سابقه‌ای بر امکانات محدود صحی وارد کرده است. اگرچه ده‌ها هزار تن از این افراد هنگام ورود غربالگری صحی شده‌اند، اما شیوع گسترده بیماری‌هایی مانند کووید-۱۹ در میان بازگشت‌کنندگان، زنگ خطر را برای انتقال بیماری‌ها به داخل ولایات به صدا درآورده است.

تحلیل نهایی

هم‌زمانی شیوع فصلی بیماری‌های واگیردار، کمبود شدید ادویه و تجهیزات در شفاخانه‌ها و ورود صدها هزار مهاجر بدون زیرساخت‌های حمایتی کافی، سیستم صحی افغانستان را در آستانه فروپاشی کامل قرار داده است. کارشناسان هشدار می‌دهند که بدون مداخله مستقیم و فوری نهادهای بین‌المللی، تلفات انسانی در ماه‌های آینده ابعاد گسترده‌تری به خود خواهد گرفت.