اظهارات جنجالی لطیف پدرام: «جمهوریت» برابر با فساد و دزدی است

عبداللطیف پدرام، رهبر حزب کنگره ملی افغانستان، در اظهاراتی تازه در پلتفرم «ایکس اسپیس» با انتقاد صریح از ساختار حکومت گذشته مدعی شد که واژه «جمهوریت» برای او صرفاً یادآور فساد مالی، دزدی و تاراج سرمایه‌های عمومی است.

واکنش‌های دوگانه

این سخنان موجی از واکنش‌ها را در میان فعالان سیاسی و کاربران شبکه‌های اجتماعی به همراه داشته است.

گروهی آن را نقدی واقعی بر عملکرد بیست ساله حکومت‌های گذشته می‌دانند و به پرونده‌های فساد مالی، اختلاس و ناکارآمدی اداری آن دوران استناد می‌کنند.

گروهی دیگر اما این موضع‌گیری را نادیده گرفتن ارزش‌ها و دستاوردهای مدنی آن دوران ارزیابی می‌کنند — از آزادی رسانه‌ها و فعالیت احزاب تا حضور زنان در آموزش و بازار کار.

چرا این بحث اهمیت دارد؟

مناقشه بر سر ارزیابی دوران جمهوریت، صرفاً یک بحث تاریخی نیست. این ارزیابی، مبنای تصور از آیندهٔ سیاسی افغانستان را نیز شکل می‌دهد.

اگر آن دوره عمدتاً به‌عنوان دوران فساد تعریف شود، بازگشت به الگویی مشابه بی‌معنا خواهد بود. اگر با تأکید بر دستاوردهای مدنی خوانده شود، آنچه لازم است اصلاح ساختار خواهد بود، نه کنار گذاشتن آن.

به همین دلیل، اظهارنظرهایی از این دست — به‌ویژه از سوی چهره‌های شناخته‌شدهٔ سیاسی — بازتاب گسترده‌ای پیدا می‌کنند.

نگاه و زمینه همدم

پنج سال پس از فروپاشی جمهوریت، جامعهٔ سیاسی افغانستان هنوز به ارزیابی مشترکی از آن دوره نرسیده است. این نبودِ اجماع، خود یکی از موانع شکل‌گیری یک چشم‌انداز سیاسی مشترک میان جریان‌های مخالف وضعیت کنونی است.

همدم‌نیوز، ضمن انتشار این اظهارات، یادآور می‌شود که ارزیابی دو دههٔ گذشته نیازمند نگاهی است که نه دستاوردهای مدنی آن را نادیده بگیرد و نه ناکارآمدی‌ها و فساد ساختاری‌اش را.