آخرین سفر یک پیشگام؛ عبدالاحد مومند چه ارزش و اعتباری برای ملت افغانستان برجا گذاشت؟

کابل – پیکر عبدالاحد مومند، تنها فضانورد تاریخ افغانستان، روز دوشنبه ۱۵ سرطان ۱۴۰۵ (۶ جولای ۲۰۲۶) از شهر اشتوتگارت آلمان به کابل منتقل شد. آقای مومند در ۳۱ جوزای امسال در سن ۶۷ سالگی در غربت درگذشت و قرار است پس از چاشت امروز پس از اقامه نماز جنازه در مسجد عیدگاه کابل، در تپه مرنجان به خاک سپرده شود. برگشت پیکر این شخصیت ملی به خاک کشور، فرصتی را برای یک تامل ژرفِ تحقیقی پیرامون ارزش، اعتبار و میراث معنوی این اسطوره برای ملت افغانستان فراهم کرده است؛ ملتی که همواره در پی نمادهای وفاق و افتخارات فراملی بوده است.

عبدالاحد مومند در سال ۱۳۳۸ خورشیدی در ولایت غزنی زاده شد و در ۷ سنبله ۱۳۶۷ (۲۹ آگوست ۱۹۸۸) با سفینه فضایی سایوز تی‌ام-۶ شوروی سابق به ایستگاه فضایی «میر» رفت و نزدیک به ۹ شبانه‌روز را در فضا سپری کرد. او به عنوان نخستین افغان و چهارمین مسلمان در تاریخ که زمین را از مدار فضا تماشا کرد، تنها یک دستاورد تخنیکی را ثبت نکرد، بلکه به کشورش اعتباری جهانی بخشید. پیام رادیویی او از مدار زمین که به زبان‌های پشتو و دری خطاب به مادرش و ملت افغانستان فرستاده شد، پیام‌آور صلح و وحدت در برهه‌ای بود که کشور در آستانه‌ی جنگ‌های ویرانگر داخلی قرار داشت.

از دیدگاه تحلیلی، ارزش میراث مومند برای افغانستانِ امروز در توانایی او برای عبور از مرزهای قومی، سیاسی و مذهبی نهفته است. در حالی که تاریخ معاصر کشور بیشتر با جنگ، مهاجرت و بحران‌های بشری گره خورده است، سیمای مومند به یاد همه می‌آورد که ملت افغانستان دارای پتانسیل آکادمیک، علمی و فکری در عالی‌ترین سطوح تمدن بشری است. مسیر زندگی او — از روستایی در غزنی تا کهکشان‌ها و سپس هجرت باوقار در آلمان — نمادی از ایستادگی ملتی است که با وجود فراز و فرودهای سیاسی، دلبسته‌ی پیشرفت و دانش باقی مانده است. این میراث، یک سرمایه‌ی معنویِ بی‌بدیل برای انگیزه‌بخشی به نسل‌های آینده، به ویژه جوانان و دانشجویان افغان در سراسر جهان است.