تصمیمهای مهاجرتی تازه یا عقبگرد اخلاقی؟
در تصمیمی جنجالبرانگیز و بهزعم ناظران، بهدور از اصول حقوق بشری، وزیران داخله شش کشور اروپایی – آلمان، فرانسه، اتریش، لهستان، دنمارک و جمهوری چک – روز جمعه در بیانیهای مشترک خواستار از سرگیری اخراج مهاجران به افغانستان و سوریه شدند. در این نشست که با حضور کمیسر امور داخلی اتحادیه اروپا برگزار شد، تأکید بر تسریع بازگشت مهاجران، استفاده از ابزارهایی چون پهپاد، فشارهای ویزایی بر کشورهای مبدأ، و بهرهبرداری از کمکهای توسعهای بهعنوان اهرمهای فشار، تصویری نگرانکننده از آینده سیاست مهاجرت در اروپا ترسیم کرد.
آغاز دوباره اخراجها؛ اینبار به کابل تحت سلطه طالبان
همزمان با این اعلامیه، نخستین گروه از مهاجران افغان از آلمان به کابل، پایتخت تحت کنترل طالبان، اخراج شدند؛ اقدامی که برای اولینبار از زمان سقوط دولت پیشین افغانستان در سال ۲۰۲۱ رخ میدهد. این اخراج، در دولت فریدریش مرتس، رهبر راستگرای آلمان، صورت گرفته و در کنار تعلیق برنامههای پیوستن خانوادهها و اسکان مجدد، بخشی از چرخش شدید مهاجرتی دولت جدید آلمان بهسوی راست افراطی است.
تحلیل همدمنیوز: اروپا تعهدات انسانیاش را فراموش کرده است
آنچه در بیانیه این کشورها دیده میشود، بیاعتنایی کامل به وضعیت فاجعهبار و ضدبشری افغانستان است. گویی کشورهای اروپایی چشم خود را بر واقعیتی بستهاند که سازمان ملل متحد، دیدهبان حقوق بشر و دهها نهاد بینالمللی بارها درباره آن هشدار دادهاند: افغانستان در شرایطی نیست که بتوان حتی یک نفر را با امنیت و کرامت انسانی به آن بازگرداند.
اصل بنیادین حقوق بینالملل – “عدم بازگرداندن اجباری به مکان ناامن” – به فراموشی سپرده شده است. این اصل تصریح میکند که هیچ فردی نباید به کشوری بازگردانده شود که در آن با خطر شکنجه، زندان خودسرانه یا مرگ مواجه است. آیا امروز افغانستان، تحت حاکمیت گروهی که دختران را از آموزش، زنان را از کار و آزادیهای ابتدایی را از میلیونها انسان گرفته، جای امنی برای بازگشت است؟
در پاسخ به این اقدامات، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، فولکر تورک، خواستار توقف فوری اخراج پناهجویان افغان شد و بهصراحت گفت: “بازگرداندن هیچکس به افغانستان، در وضعیت فعلی توجیهپذیر نیست.”
همچنین، سخنگوی دفتر او، راوینا شمداسانی، تأکید کرد که تفاوتی میان پناهجوی ردشده و فرد مجرم محکوم وجود ندارد، چرا که اصل «عدم بازگرداندن» شامل همه میشود.
دوراهی اخلاق و سیاست: اروپا به کدامسو میرود؟
تحلیلگران باور دارند که این تغییر سیاست در آلمان و کشورهای دیگر، واکنشی است به رشد احزاب راست افراطی در انتخابات اخیر، بهویژه حزب آلترناتیو برای آلمان (AfD). اگرچه سیاستمداران اروپایی تلاش میکنند اخراجها را بهعنوان اقدامی برای «بازسازی نظام مهاجرتی» و «کاهش قطبیسازی اجتماعی» معرفی کنند، اما پیامدهای انسانی این تصمیمها میتواند فاجعهبار باشد.
تعامل نهایی همدمنیوز:
همدمنیوز از تمام نهادهای حقوق بشری، مدنی و رسانهای افغانستانی در تبعید، بهویژه در اروپا، میخواهد که:
بهصورت جمعی و منسجم علیه تصمیمات اخراج پناهجویان افغان موضعگیری کنند؛
از طریق راههای قانونی، قضایی و دیپلماتیک با این سیاستها مقابله نمایند؛
صدای پناهجویانی باشند که در ترس و بیپناهی، آیندهشان را در هالهای از ابهام میبینند.
اروپا اگر تعهدات خود در قبال حقوق بشر را فراموش کند، اعتبار جهانیاش را نیز از دست خواهد داد.
